तुम्ही जर साताऱ्याच्या (Satara) आसपास किंवा वाईला (Wai) जाण्याचा विचार करत असाल, तर नेहमीच्या पर्यटन स्थळांना फाटा देऊन एका वेगळ्या ठिकाणी नक्की भेट द्या. साताऱ्यापासून उत्तरेकडे अवघ्या १५ किलोमीटरवर किकली (Kikali) नावाचं एक छोटंसं गाव आहे. याच गावात १२ व्या शतकातील एक अत्यंत सुंदर पण दुर्लक्षित असं प्राचीन ‘भैरवनाथ मंदिर’ (Bhairavnath Temple) लपलेलं आहे.
खरं सांगायचं तर, बहुतांश पर्यटकांना या ठिकाणाबद्दल अजिबात माहिती नाही. हे मंदिर मुख्य रस्त्यापासून थोडं आत असल्यामुळे इथे पर्यटकांची गर्दी नसते. पण जर तुम्हाला इतिहासाची आणि जुन्या वास्तुकलेची (Architecture) आवड असेल, तर हे ठिकाण तुम्हाला नक्कीच भुरळ घालेल. सोप्या भाषेत सांगायचं तर, हे मंदिर म्हणजे जुन्या दगडांमधून बोलणारा एक जिवंत इतिहास आहे.
Quick Snapshot (थोडक्यात माहिती)
- ठिकाण: किकली (किकवी) गाव, वाई तालुका, सातारा
- वेळ: सकाळी ६:०० ते संध्याकाळी ६:०० (अंदाजे)
- भेट देण्यासाठी लागणारा वेळ: १ ते २ तास
- प्रवेश शुल्क: मोफत (Free Entry)
- कसे जावे: साताऱ्याहून (१५ किमी) स्वतःचे वाहन किंवा एसटी बसने
About the Place (ठिकाणाबद्दल) माझ्या मते, या ठिकाणची सर्वात खास गोष्ट म्हणजे इथला यादवकालीन इतिहास. १२ व्या ते १४ व्या शतकाच्या दरम्यान बांधले गेलेले हे मंदिर, संपूर्ण महाराष्ट्रातील मोजक्या १४ भैरवनाथ मंदिरांपैकी एक आहे. हे मंदिर ‘त्रिदल’ (Tridala) रचनेत बांधले आहे. मंदिराच्या आत तीन गाभारे आहेत. मुख्य आणि दक्षिणेकडील गाभाऱ्यात शिवलिंग (Shiva Linga) आहे, तर उत्तरेकडील गाभाऱ्यात भैरवनाथाची सुंदर मूर्ती आहे. २००० साली या मंदिराला राज्य संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित करण्यात आले आहे. अलीकडच्या काळात या मंदिराची नव्याने डागडुजी करण्यात आली आहे, त्यामुळे दगडांवर पांढऱ्या रंगात टाकलेले क्रमांक तुम्हाला इथे सहज पाहायला मिळतील.
What to Expect / Highlights (येथे काय पाहाल?)
- वीरगळांचा खजिना (Hero Stones): तुम्ही जर इथे गेलात, तर सर्वात आधी तुमचं लक्ष जाईल ते इथल्या वीरगळांकडे. मंदिराच्या कुंपणाच्या भिंतीजवळ आणि आवारात वीरगळांची (Hero Stones) भलीमोठी रांगच लावलेली आहे. युद्धात धारातीर्थी पडलेल्या शूरवीरांच्या स्मरणार्थ हे दगड कोरले जायचे. या प्रत्येक दगडावर एक वेगळी कथा कोरलेली आहे जी पाहताना आपण थक्क होतो.
- सुंदर वास्तुकला आणि कोरीव काम: बाहेरून अगदी साधं वाटणारं हे मंदिर आतून मात्र खूप सुंदर आहे. मंदिराच्या आत रामायण आणि महाभारतातील (Mahabharata) अनेक प्रसंग दगडावर कोरलेले आहेत. तसेच अनेक भौमितिक आणि फुलांची नक्षी (Floral motifs) इथे पाहायला मिळते.
- नंदी आणि दीपमाळ (Nandi and Lamp Post): मंदिराच्या मुख्य मंडपात एक अत्यंत सुबक नंदीची मूर्ती आहे. तसेच मंदिराबाहेर एक उंच कोरीव दीपमाळ आणि उघड्यावर गणपतीची एक जुनी मूर्ती आहे. जवळच एक मारुतीचे मंदिर देखील आहे.
- शांत परिसर (Peaceful Vibe): मंदिराच्या बाहेरच्या बाजूला छानशी बाग (Garden) आणि तुळशी वृंदावन तयार करण्यात आले आहे. मंदिराच्या छतावर आता सोलर पॅनेल (Solar Panels) बसवले आहेत, जो जुन्या आणि नव्याचा एक अनोखा संगम वाटतो.
Practical Travel Information (प्रवासाची माहिती)
- पुण्याहून अंतर: साधारण १०० किमी
- साताऱ्याहून अंतर: १५ किमी (उत्तरेकडे)
- रस्ता: पुण्याहून साताऱ्याकडे जाताना वाटेत वाई (Wai) तालुक्यातून इथे पोहोचता येते. रस्ता अगदी सोपा आणि वाहनांसाठी चांगला आहे.
- पार्किंग: मंदिराबाहेर मोकळी जागा आणि बाग असल्यामुळे गाडी पार्क करायला कोणतीही अडचण येत नाही.
- खाद्यपदार्थ: हे एक छोटं गाव असल्यामुळे मंदिराच्या अगदी बाहेर हॉटेल्स नाहीत. त्यामुळे जेवणाची सोय वाई किंवा साताऱ्यात करणे उत्तम. स्वतःजवळ पिण्याचे पाणी आणि थोडा नाश्ता नक्की ठेवा.
Budget Breakdown (अंदाजे खर्च – प्रति व्यक्ती)
- प्रवास (पुणे/साताऱ्याहून): ₹४०० – ₹८०० (स्वतःच्या गाडीचे पेट्रोल किंवा एसटी बसचे तिकीट)
- जेवण आणि नाश्ता: ₹२०० – ₹३००
- इतर खर्च: ₹१००
- एकूण बजेट: ₹७૦૦ – ₹१२०० (एका दिवसाच्या ट्रिपसाठी हा एक अतिशय परवडणारा पर्याय आहे.)
Best Time to Visit (भेट देण्याची सर्वोत्तम वेळ)
- हिवाळा (ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी): इथे भेट देण्यासाठी हा सर्वोत्तम काळ आहे. ऊन कमी असते आणि वीरगळ (Hero Stones) तसेच मंदिरावरील कोरीव काम शांतपणे पाहता येते.
- पावसाळा (जुलै ते सप्टेंबर): पावसाळ्यात आजूबाजूला हिरवळ असते, पण मंदिराच्या आवारात गवत वाढण्याची शक्यता असते, त्यामुळे फिरताना थोडी काळजी घ्यावी लागते.
- उन्हाळा (मार्च ते मे): साताऱ्याकडे कडक ऊन असते. त्यामुळे जर उन्हाळ्यात जाणार असाल, तर सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी ४ नंतर भेट देणे सोयीचे ठरेल.
Nearby Places (जवळची इतर ठिकाणे) १. पाटेश्वर शिवमंदिर (Pateshwar Temple): साताऱ्याजवळील हे ठिकाण इथल्या हजारो शिवलिंगांसाठी प्रसिद्ध आहे. किकलीवरून इथे सहज जाता येते. २. संगम माहुली (Sangam Mahuli): कृष्णा आणि वेण्णा नदीच्या संगमावर असलेले हे ठिकाण प्राचीन मंदिरे आणि घाटांसाठी (Ghats) ओळखले जाते.
Final Verdict (थोडक्यात निष्कर्ष) माझ्या मते, किकलीचे भैरवनाथ मंदिर हे फक्त एक धार्मिक ठिकाण नसून इतिहासाचा एक महत्त्वाचा ठेवा आहे. जर तुम्हाला गर्दीपासून दूर, शांततेत काही वेळ घालवायचा असेल आणि जुन्या वीरगळांच्या (Hero Stones) कथा जाणून घ्यायच्या असतील, तर या ठिकाणाला तुमच्या ट्रिपच्या (Trip) यादीत नक्की समाविष्ट करा. साताऱ्याची भटकंती या लपलेल्या खजिन्याला भेट दिल्याशिवाय नक्कीच अपूर्ण राहील!
