गोव्याच्या सीमेला लागून असलेल्या वेंगुर्ला तालुक्यातील रेडी गाव म्हटलं की अनेकांना सर्वप्रथम प्रसिद्ध द्विभुज गणपती आठवतो. पण रेडीच्या समुद्रकिनाऱ्याजवळ आणखी एक अशी जागा आहे, जिथे निसर्ग आणि श्रद्धा अक्षरशः एकमेकांना भेटतात. कनियाळे परिसरातील समुद्राच्या खडकाळ कड्यावर वसलेले श्री सिद्धेश्वर मंदिर हे त्यापैकीच एक.
अरबी समुद्राच्या अगदी जवळ असलेल्या या मंदिराचे वैशिष्ट्य म्हणजे भरतीच्या वेळी समुद्राचे पाणी मंदिराच्या गाभाऱ्यापर्यंत पोहोचते. समुद्राच्या लाटा जणू महादेवाला स्वतःहून अभिषेक घालत असल्याचा अनुभव येथे येतो. त्यात मंदिराच्या जवळच असलेली गोड्या पाण्याची विहीर आणि सभोवतालचा खडकाळ समुद्रकिनारा या जागेला आणखी वेगळं बनवतात.
सोशल मीडियावर समुद्राच्या पाण्यात शिवलिंग बुडतानाचे व्हिडिओ पाहून अनेक पर्यटक या ठिकाणाकडे आकर्षित होत आहेत. पण प्रत्यक्षात सिद्धेश्वर मंदिराचा अनुभव केवळ त्या एका दृश्यापुरता मर्यादित नाही. समुद्राचा आवाज, खडकांवर आदळणाऱ्या लाटा आणि या सगळ्याच्या मध्यभागी असलेलं शांत शिवालय हीच या जागेची खरी ओळख आहे.
Quick Snapshot
ठिकाण: कनियाळे परिसर, रेडी गाव, तालुका वेंगुर्ला, जिल्हा सिंधुदुर्ग
मुख्य आकर्षण: भरतीच्या वेळी समुद्राच्या पाण्याने वेढला जाणारा गाभारा आणि समुद्राजवळील गोड्या पाण्याची विहीर
फिरण्यासाठी लागणारा वेळ: साधारण १ ते २ तास
प्रवेश फी: पूर्णपणे मोफत
कोणासाठी उत्तम: शिवभक्त, निसर्गप्रेमी, फोटोग्राफर्स आणि ऑफबीट ठिकाणं एक्सप्लोर करणारे पर्यटक
रेडीच्या समुद्रकिनाऱ्याशी जोडलेलं सिद्धेश्वर मंदिर
रेडी गावाला प्राचीन काळात ‘रेडीपट्टणम’ म्हणून ओळखले जात असल्याचे सांगितले जाते. समुद्रमार्गे होणाऱ्या व्यापारामुळे या परिसराला महत्त्व प्राप्त झाले होते. गावाच्या संरक्षणाशी यशवंतगडाचा इतिहास जोडला जातो, तर या किनारपट्टीच्या धार्मिक परंपरेत श्री सिद्धेश्वर मंदिराला विशेष स्थान आहे.
मंदिराची रचना आणि त्याचे समुद्राशी असलेले नाते हेच येथे येणाऱ्या प्रत्येकाचं लक्ष वेधून घेतं. मंदिराचा गाभारा समुद्राच्या पातळीच्या तुलनेत खालच्या भागात असल्यामुळे भरती आणि ओहोटीचा परिणाम येथे थेट जाणवतो.
ओहोटीच्या वेळी समुद्र मागे गेल्यानंतर शिवलिंग स्पष्टपणे पाहता येते. मात्र भरती वाढू लागली की समुद्राचे पाणी हळूहळू मंदिराच्या दिशेने येते. मोठ्या लाटा कातळावर आदळतात आणि पाणी गाभाऱ्यापर्यंत पोहोचते. काही वेळा शिवलिंगही पाण्याखाली जाते.
भक्तांसाठी हा निसर्गाकडून महादेवाला होणारा जलाभिषेक असल्याची भावना आहे. त्यामुळे भरतीच्या वेळी दिसणारे हे दृश्य सिद्धेश्वर मंदिराच्या अनुभवाचा सर्वात वेगळा भाग ठरतो.
१. समुद्राच्या लाटांनी होणारा नैसर्गिक अभिषेक
सिद्धेश्वर मंदिराची सर्वात मोठी ओळख म्हणजे समुद्र आणि शिवलिंग यांच्यातील हे अनोखं नातं.
मोठ्या लाटा खडकांवर आदळल्यानंतर पाण्याचे तुषार मंदिरापर्यंत उडताना दिसतात. भरती वाढल्यावर समुद्राचे पाणी मंदिराच्या दरवाजातून आणि इतर मोकळ्या भागांतून गाभाऱ्याच्या दिशेने येऊ शकते.
हे दृश्य जितकं सुंदर आहे, तितकंच समुद्राच्या रौद्र रूपाची जाणीव करून देणारंही आहे. त्यामुळे भरतीच्या वेळी गाभाऱ्यात उतरण्याचा किंवा लाटांच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न न करता सुरक्षित अंतरावरूनच हा अनुभव घेणे योग्य ठरेल.
२. समुद्राच्या शेजारी असलेली गोड्या पाण्याची विहीर
या परिसरातील आणखी एक कुतूहलाचा विषय म्हणजे मंदिराजवळ असलेली प्राचीन दगडी विहीर.
एका बाजूला काही फुटांच्या अंतरावर अरबी समुद्राचे खारे पाणी आणि दुसऱ्या बाजूला या विहिरीतील गोडे पाणी, हा विरोधाभास पर्यटकांना विशेष आकर्षित करतो. स्थानिक परंपरेनुसार या विहिरीचे पाणी गोड असल्याचे सांगितले जाते.
समुद्राच्या इतक्या जवळ गोड्या पाण्याचा स्रोत असणे ही या परिसराच्या भूगर्भीय रचनेशी संबंधित एक रंजक बाब आहे आणि मंदिराला भेट देताना ही विहीर नक्की पाहण्यासारखी आहे.
३. कनियाळेचा खडकाळ समुद्रकिनारा
सिद्धेश्वर मंदिराचा परिसर केवळ धार्मिक पर्यटनापुरता मर्यादित नाही. निसर्गप्रेमींसाठीही हा भाग तितकाच आकर्षक आहे.
मंदिराभोवती असलेल्या खडकाळ कड्यावरून रेडी आणि शिरोडा परिसरातील किनारपट्टीचे विस्तीर्ण दृश्य पाहायला मिळते. खाली खडकांवर आदळणाऱ्या लाटा, दूरवर पसरलेला अरबी समुद्र आणि आकाशात उडणारे पक्षी यामुळे हा परिसर फोटोग्राफीसाठी सुंदर ठरतो.
मात्र ३६० अंश दृश्याच्या मोहात कड्याच्या टोकापर्यंत जाणे टाळावे. विशेषतः पावसाळ्यात खडक निसरडे होऊ शकतात.
सिद्धेश्वर मंदिरात कसे पोहोचाल?
श्री सिद्धेश्वर मंदिर हे प्रसिद्ध रेडी द्विभुज गणपती मंदिरापासून साधारण २ ते ३ किलोमीटर अंतरावर, कनियाळे परिसरात समुद्राच्या दिशेने आहे.
वेंगुर्ला किंवा सावंतवाडी येथून रेडी गावापर्यंत एसटी बस किंवा इतर स्थानिक वाहतुकीने जाता येते. रेडीमध्ये पोहोचल्यानंतर स्थानिक रिक्षा किंवा स्वतःच्या टू-व्हीलरने मंदिराच्या जवळ जाता येते.
मंदिराच्या जवळपर्यंत कच्चा रस्ता उपलब्ध आहे. वाहन पार्क केल्यानंतर साधारण ५ मिनिटे पायी चालून मंदिर परिसरात पोहोचता येते.
इथे जाताना सुरक्षेची विशेष काळजी घ्या
सिद्धेश्वर मंदिराचा समुद्राशी असलेला जवळचा संबंध हेच त्याचं सौंदर्य आहे आणि हाच या ठिकाणचा सर्वात मोठा धोका ठरू शकतो.
भरतीच्या वेळी समुद्राची पातळी वेगाने वाढू शकते. विशेषतः पावसाळ्यात समुद्र खवळलेला असल्यास खडकांवर जाणे धोकादायक ठरू शकते. लाटांच्या जवळ जाऊन फोटो किंवा सेल्फी काढण्याचा प्रयत्न टाळा. लहान मुलांसोबत जात असाल तर त्यांना कड्याजवळ किंवा समुद्राच्या दिशेने एकटं जाऊ देऊ नका.
भरती-ओहोटीची वेळ आधी तपासून जाणे हा या ठिकाणाचा अनुभव सुरक्षितपणे घेण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे.
किती खर्च येईल?
सिद्धेश्वर मंदिराला भेट देण्यासाठी कोणतीही प्रवेश फी नाही.
रेडी गावातून स्थानिक रिक्षा किंवा स्वतःच्या बाईकने गेल्यास प्रवासासाठी साधारण ₹१०० ते ₹२०० खर्च अपेक्षित धरता येईल. रेडी किंवा शिरोडा परिसरात स्थानिक जेवणासाठी साधारण ₹२०० ते ₹३५० प्रति व्यक्ती खर्च येऊ शकतो.
एकूणच, साधारण ₹४०० ते ₹६०० प्रति व्यक्तीच्या बजेटमध्ये या ठिकाणाला भेट देता येऊ शकते. प्रत्यक्ष खर्च तुमच्या प्रवासाच्या साधनानुसार बदलू शकतो.
सिद्धेश्वर मंदिराला भेट देण्याची सर्वोत्तम वेळ
ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा परिसर एक्सप्लोर करण्यासाठी तुलनेने चांगला काळ आहे. हवामान आल्हाददायक असल्यामुळे मंदिर आणि आजूबाजूचा किनारा आरामात पाहता येतो.
सूर्यास्ताचा अनुभव घ्यायचा असेल तर संध्याकाळी ४:३० ते ६:३० दरम्यान जाण्याचा विचार करू शकता. कड्यावरून अरबी समुद्रात मावळणारा सूर्य आणि त्याचवेळी मंदिर परिसरातील शांत वातावरण अनुभवण्याची मजा वेगळीच आहे.
मात्र शिवलिंगावर समुद्राचे पाणी येतानाचे दृश्य पाहण्याचा उद्देश असेल, तर केवळ ठरावीक वेळ गृहीत न धरता त्या दिवसाची स्थानिक भरती-ओहोटीची वेळ तपासणे महत्त्वाचे आहे.
सिद्धेश्वर मंदिरासोबत आणखी काय पाहाल?
रेडीची ट्रिप प्लॅन करताना रेडी द्विभुज गणपती मंदिर आणि यशवंतगड एकाच प्रवासात पाहता येतील. हे दोन्ही सिद्धेश्वर मंदिरापासून फार दूर नाहीत.
याच परिसरातील कनियाळ हत्तीची सोंड म्हणून ओळखली जाणारी हत्तीच्या सोंडेसारखी दिसणारी नैसर्गिक खडकाची रचनाही पाहण्यासारखी आहे.
थोडा अधिक वेळ असेल तर शिरोडा आणि आरोंदा समुद्रकिनाऱ्यांनाही भेट देता येईल. या भागातील विस्तीर्ण किनारे आणि तुलनेने शांत वातावरणामुळे रेडी परिसरात पूर्ण दिवसाची ऑफबीट ट्रिप सहज प्लॅन करता येते.
Final Verdict
रेडीचे श्री सिद्धेश्वर मंदिर हे एखाद्या भव्य पर्यटनस्थळापेक्षा एक वेगळा अनुभव आहे. इथे आकर्षण आहे ते समुद्राच्या अगदी जवळ असलेल्या शिवालयाचं, भरतीसोबत बदलणाऱ्या त्याच्या रूपाचं आणि सभोवतालच्या रांगड्या कोकणी निसर्गाचं.
एका बाजूला खवळलेला अरबी समुद्र, दुसऱ्या बाजूला गोड्या पाण्याची विहीर आणि समुद्राच्या लाटांच्या साक्षीने होणारं महादेवाचं दर्शन या सगळ्यामुळे सिद्धेश्वर मंदिर रेडीच्या प्रवासातील एक लक्षात राहणारा थांबा ठरू शकतो.
तुम्हाला गर्दीच्या पर्यटनस्थळांपेक्षा शांत, निसर्गाच्या जवळची आणि थोडीशी रहस्यमय जागा अनुभवायला आवडत असेल, तर रेडीच्या श्री सिद्धेश्वर मंदिराला तुमच्या कोकण ट्रिपमध्ये नक्की जागा द्या.
